Nqobile (maatschappelijk werker in Zuid-Afrika): ‘Hoe komen mensen erbij dat preventie alleen maar het uitdelen van condooms is en het overhandigen van een folder!’
Hiv-preventie
Mensen raken door uiteenlopende oorzaken hiv geïnfecteerd. Helaas bestaat er niet zoiets als één succesformule om nieuwe infecties te voorkomen. Alleen door verschillende oplossingen te combineren kunnen we de epidemie een halt toeroepen.
Aidsvoorlichting onder jongeren | Moeder-kind besmetting | Testen en behandeling | Spuitomruil | Microbiciden | Vaccins | Mannenbesnijdenis | Pre-exposure Profylaxe | Policy report prevention
Voorlichting en gedragsverandering
Een besmetting met hiv gebeurt via onveilige seks of bloedcontact. Op beide terreinen is voorlichting nodig. Seksuele voorlichting – passend bij de cultuur - stimuleert condoomgebruik. Dat is nog altijd de enige bewezen manier om een hiv-infectie te voorkomen. Toch heeft wereldwijd slechts één op de vijf mensen toegang tot condooms en preventieprogramma's. Scholing maakt ook discussie mogelijk over andere manieren van preventie. Zoals trouw zijn aan één seksuele partner of bij jongeren het langer uitstellen van seks. De positie van vrouwen en meisjes versterken is een andere manier om aids te voorkomen. In veel landen worden zij sociaal en economisch achtergesteld. Ze zijn bovendien vaker slachtoffer van seksueel geweld.
Aidsvoorlichting onder jongeren
Zo verschillend als jongeren zijn, zo verschillend zijn de manieren waarop je ze kunt bereiken met voorlichting.
• Peer-to-peer methode
De peer-to-peer methode is een beproefde methode. Het woord ‘peer’ betekent ‘iemand van dezelfde sociale groep gebaseerd op leeftijd, opleiding en status’. Peer-to-peer houdt dus in dat iemand voorlichting geeft aan iemand met ongeveer dezelfde achtergrond. Project SASA
• Life Skills
Life Skill programma’s helpen jongeren bij het vinden van oplossingen voor hun eigen problemen. Het leert hen voor zichzelf op te komen, te onderhandelen en ‘nee’ durven zeggen. En jongeren leren toekomstplannen te maken. Het streven is dat jongeren ‘tools’ krijgen die er voor zorgen dat ze zelfvertrouwen krijgen en weten hoe ze zich moeten beschermen. Project Arepp: Theatre for Life
• Role models
Een rolmodel is de aangewezen persoon om jongeren te informeren en bewust te maken van hiv en aids. Juist doordat het rolmodel een aansprekend beroep heeft of een bekend persoon is, werkt deze benadering goed. Rolmodellen zijn te vergelijken met de peer-to-peer methode. Jongeren zijn eerder geneigd te luisteren naar rolmodellen. Denk aan muzikanten, sporters, kunstenaars en populaire politici. Project Targeted AIDS Interventions
Moeder-kind besmetting
Zwangere vrouwen met hiv kunnen hiv via bloedcontact en moedermelk overdragen op hun baby. Met relatief eenvoudige medicatie rondom de tijd van de geboorte neemt de kans op besmetting met vijftig procent af. De behandeling heeft alleen effect als de moeder afziet van borstvoeding. Maar vaak is er geen veilig alternatief voorhanden of schrijft de sociale traditie borstvoeding voor. In arme landen krijgt slechts negen procent van de zwangere vrouwen aidsremmende medicijnen. Een keizersnede verlaagt de kans op besmetting. Maar dan moeten de medische voorzieningen daar wel voor aanwezig zijn.
Testen en behandeling
Testen op hiv draagt bij aan het zo snel mogelijk ontdekken van een infectie. Wie al hiv heeft, moet leren hoe je besmetting bij anderen voorkomt. Hetzelfde geldt voor familieleden die aids-patiënten verzorgen. Toegang tot aidsremmers verbetert voor mensen met hiv de kwaliteit van leven. Daardoor zullen ook anderen zich eerder laten testen en behandelen.
Seksualiteit blijft in veel landen nu onbesproken. Jongeren, vrouwen en andere kwetsbare groepen lopen zonder het te weten direct gevaar. In arme landen wordt maar één op de tien mensen getest op hiv. De andere negen weten dus niet of ze het virus hebben, met kans op razendsnelle verspreiding.
Spuitomruil
Het voorkomen van bloedbesmetting via drugsgebruik begint bij veilig gebruik van naalden. Spuitomruil en methadonverstrekking minimaliseren het aantal hiv-infecties onder drugsgebruikers, dat is onomstotelijk aangetoond. Een Nederlandse organisatie die hierin gespecialiseerd is Mainline. Mede dankzij Mainline vervult Nederland in dat opzicht de rol van gidsland. In veel andere landen, waaronder de Verenigde Staten en Rusland, bestaat weerstand tegen het verstrekken van schone naalden en methadon omdat het de verslaving in stand zou houden. Drugsgebruikers vallen bovendien meestal buiten de maatschappij waardoor ze nauwelijks toegang hebben tot medische zorg.
Nieuwe technologieën
Microbiciden
Vrouwen zijn extra kwetsbaar voor hiv. Een vaginaal ingebrachte gel, crème of ring met deze werkzame stof moet bescherming bieden tegen het virus. Het grote voordeel van microbiciden is dat vrouwen het middel zelf kunnen gebruiken. Daarmee worden ze minder afhankelijk van risicovol gedrag van hun seksuele partner. De eerste microbiciden komen naar verwachting over vijf tot zeven jaar op de markt. Zelfs als ze geen volledige bescherming bieden, kunnen ze het aantal nieuwe infecties fors verminderen.
Vaccins
Willen we aids wereldwijd effectief bestrijden, dan moet er een veilig en betaalbaar vaccin komen. Er bestaan inmiddels tientallen kandidaat-vaccins. Het zal echter nog jaren duren voordat daaruit een volwaardig aidsvaccin voortkomt. Als het er is, moet het ook terechtkomen waar het het hardst nodig is: in arme landen. Daarom is behalve geld voor vaccinontwikkeling, ook aandacht nodig voor logistiek, financiering en distributie.
Mannenbesnijdenis
De Wereldgezondheidsorganisatie maakte tijdens de Wereld Aidsconferentie in Toronto bekend dat bij mannen een besnijdenis de kans op hiv-besmetting met 60 procent vermindert (bij mannen die seks hebben met een vrouw die hiv heeft). Het is nog niet precies duidelijk waardoor dat komt, maar wel dat het werkt. Seksueel contact moet worden uitgesteld totdat de wond genezen is (minimaal zes weken). Een besnijdenis onder mannen met hiv voorkomt geen hiv-infectie. Overigens blijft het gebruik van condooms nodig om besmetting te voorkomen, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie. Besnijdenis alleen biedt onvoldoende bescherming.
Pre-exposure Profylaxe
De Wereldgezondheidsorganisatie maakte tijdens de laatste Internationale Aids Conferentie in Toronto bekend dat bij mannen een besnijdenis de kans op hiv-besmetting met 60 procent vermindert. Het is nog niet precies duidelijk waardoor dat komt, maar wel dat het werkt. Overigens blijft het gebruik van condooms nodig om besmetting te voorkomen, meldt de Wereldgezondheidsorganisatie. Besnijdenis alleen biedt onvoldoende bescherming.
Meer achtergrondinformatie: Policy report prevention
