Aids maakt geen onderscheid, iedereen kan het krijgen. Bepaalde groepen lopen door hun leefomstandigheden of maatschappelijke positie wel extra risico, zoals vluchtelingen, homoseksuelen, prosituees, migranten, drugsgebruikers en gevangenen.
Vluchtelingen
Oorlog, armoede en natuurrampen hebben 40 miljoen mensen wereldwijd uit hun huis verdreven. 15 miljoen daarvan zijn ook hun land ontvlucht. Ontheemden in eigen land krijgen vaak nauwelijks humanitaire hulp omdat ze niet onder internationale vluchtelingenwetten vallen. Mensen die de grens over trekken krijgen vaak geen aidsvoorlichting. Vrouwen en kinderen lopen onderweg en in vluchtelingenkampen een hoog risico op seksueel geweld, met als mogelijk gevolg hiv-besmetting.
Prioriteiten aidsbestrijding:
- veilige leefomstandigheden voor vluchtelingen
- aidsvoorlichting, aangepast aan de leefsituatie, taal en cultuur
Mannen die seks hebben met mannen
Seks tussen mannen komt in alle culturen voor, alleen is het in veel landen nog niet geaccepteerd. Mannen die met elkaar vrijen zijn niet per definitie homoseksueel. Vaak gebeurt het naast een heteroseksuele relatie en weet de vrouwelijke partner van niets. Of in een omgeving waar alleen mannen leven, zoals een gevangenis. Gedwongen seks is daar ook een bekend verschijnsel. In veel rijke landen zijn homoseksuele contacten de belangrijkste verspreidingsbron van hiv.
Prioriteiten aidsbestrijding:
- verminderen van vooroordelen over seks tussen mannen
- voorlichting over veilig vrijen voor mannen onderling
Prostituees
De overgrote meerderheid van hiv-infecties wordt overgedragen via seks. In veel landen was de seksindustrie dan ook de eerste plek waar de aidsepidemie de kop op stak. Omdat het bestaan van zo’n industrie vaak wordt ontkend, hoeven besmette sekswerkers niet te rekenen op zorg. Vooral op plaatsen waar prostituees niet bij machte zijn condoomgebruik af te dwingen, is het risico op een hiv-infectie groot. In de seksindustrie werken zowel vrouwen als mannen. Wereldwijd zijn ook miljoenen kinderen gedwongen tot betaalde seks. Hun positie is het meest precair: ze worden simpelweg geroofd of gekocht en als prostituee aan het werk gezet.
Prioriteiten aidsbestrijding:
- erkenning van het bestaan van seksindustrieën
- preventie-, test- en behandelprogramma’s voor prostituees
Migranten
Migratie bestaat al zo lang als de mensheid. Vandaag de dag zijn wereldwijd miljoenen mensen op weg. De meesten blijven binnen de eigen landsgrenzen maar zo’n 175 miljoen mensen trekken verder. Gezien hun leefomstandigheden en veelal zwakke maatschappelijke positie zijn migranten extra kwetsbaar voor de verspreiding van hiv. Veel migranten weten niet dat ze geïnfecteerd zijn en krijgen minder zorg en bescherming dan anderen.
Prioriteiten aidsbestrijding:
- erkenning van migranten als volwaardig lid van de samenleving
- aidsvoorlichting, aangepast aan de leefsituatie, taal en cultuur
Drugsgebruikers
In veel arme landen worden drugs gebruikt om te ontsnappen aan de dagelijkse realiteit. Onder drugsgebruikers kan hiv zich makkelijk verspreiden via vervuilde naalden. Ook prostitutie komt voor als inkomstenbron voor de dagelijkse shots. In de meeste landen vallen drugsgebruikers buiten de maatschappij. Aidspreventie en medische zorg voor verslaafden met hiv ontbreekt dan ook volledig.
Prioriteiten aidsbestrijding:
- gebruikers alternatieven bieden voor het spuiten van drugs
- spuitomruilprojecten en behandelprogramma’s
Gevangenen
In gevangenissen waar alleen mannen leven, is homoseksuele seks een normaal verschijnsel. Vaak gaat het om vrijwillige seks maar ook verkrachtingen komen veelvuldig voor. Ze worden gebruikt als machtsmiddel in een leefomgeving waar het recht van de sterkste geldt.
In overbevolkte gevangenissen hebben mensen weinig mogelijkheden om zichzelf te beschermen. Veel gevangenen gebruiken bovendien drugs en delen elkaars naalden. Voorlichting over aids en aidsremmers ontbreken vaak, zodat het virus zich kan blijven verspreiden. Er bestaan succesvolle manieren van aidspreventie in gevangenissen. Desondanks weigeren regeringen daar geld voor uit te trekken. In veel landen ligt de besmettingsgraad van hiv in gevangenissen dan heel hoog.
Prioriteiten aidsbestrijding:
- spuitomruilprojecten voor drugsgebruikers
- preventie-, test- en behandelprogramma’s voor gevangenen
